Systemy oceny zgodności wyrobów budowlanych

System europejski

Zgodnie z artykułem 13 dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych producent lub jego upoważniony przedstawiciel we Wspólnocie jest odpowiedzialny za ocenę zgodności wyrobów z wymaganiami specyfikacji technicznych, o których mowa w artykule 4 dyrektywy t.j. europejskich norm zharmonizowanych i europejskich aprobat technicznych.

Zgodność ta powinna być ustalana za pomocą badań i innych dowodów na podstawie specyfikacji technicznej, zgodnie z Załącznikiem III dyrektywy, w którym zaleca się stosowanie dwóch procedur oceny zgodności, a mianowicie:

(i) Certyfikację zgodności wyrobu przez upoważnioną jednostkę certyfikującą (na podstawie dwóch alternatywnych systemów).

(ii) Deklarację zgodności wyrobu wydaną przez producenta (na podstawie czterech alternatywnych systemów).

Aby ułatwić określanie różnych systemów zgodności w decyzjach Komisji dotyczących oceny zgodności i w odpowiednich mandatach, systemy te otrzymały numery, które są również określone w normach zharmonizowanych i europejskich aprobatach technicznych.

Zakres zadań wykonywanych przez producenta i przez jednostkę notyfikowaną  oraz dokument stanowiący podstawę oznakowania CE ilustruje poniższa tablica.

Systemy oceny zgodności wg dyrektywy budowlanej

System	Zadania producenta	Zadania jednostki notyfikowanej	Podstawa oznakowania CE
4	Wstępne badanie typu wyrobu.         Zakładowa kontrola produkcji		Deklaracja zgodności wystawiana przez producenta
3	Zakładowa kontrola produkcji	Wstępne badanie typu wyrobu
2	Wstępne badanie typu wyrobu      Zakładowa kontrola produkcji	Certyfikacja zakładowej kontroli produkcji na podstawie wstępnej inspekcji	Deklaracja zgodności wystawiana przez producenta   + certyfikat zakładowej kontroli produkcji
2+	Wstępne badanie typu wyrobu       Zakładowa kontrola produkcji    Badanie próbek zgodnie z  ustalonym planem badania	Certyfikacja zakładowej kontroli produkcji na podstawie:       – wstępnej inspekcji,   – ciągłego nadzoru, oceny i akceptacji kontroli produkcji
1	Zakładowa kontrola produkcji     Dalsze badanie próbek zgodnie z ustalonym planem badania	Certyfikacja zgodności wyrobu na podstawie zadań jednostki notyfikowanej i zadań powierzonych producentowi.   Zadania jednostki notyfikowanej:   – wstępne badanie typu wyrobu,   – wstępna inspekcja zakładu produkcyjnego i zakładowej kontroli produkcji,   – ciągły nadzór, ocena i akceptacja zakładowej kontroli produkcji	Deklaracja zgodności wystawiana przez producenta,    której towarzyszy certyfikat zgodności wyrobu
1+	Zakładowa kontrola produkcji.   Dalsze badanie próbek zgodnie z ustalonym planem badania	Certyfikacja zgodności wyrobu na podstawie zadań  jednostki notyfikowanej i zadań powierzonych producentowi.   Zadania jednostki notyfikowanej:   – wstępne badanie typu wyrobu   – wstępna inspekcja zakładu i zakładowej kontroli produkcji   – ciągły nadzór, ocena i akceptacja zakładowej kontroli produkcji    – badania sondażowe (audytowe) próbek pobranych w zakładzie, z rynku lub z placu budowy

System krajowy

Ocena zgodności wyrobów budowlanych w systemie krajowym została ujednolicona z systemem europejskim. Systemy oceny zgodności są takie same w systemie krajowym i europejskim.

W każdym systemie oceny zgodności producent wystawia deklarację zgodności oraz dodatkowo powinien uzyskać:

W systemie  1, 1+             – certyfikat zgodności wyrobu

W systemie  2, 2+             – certyfikat zakładowej kontroli produkcji

W systemie  3                   – poświadczenie badań typu, wykonanych przez laboratorium strony trzeciej, tj. laboratorium akredytowane

Natomiast w systemie 4 udział jednostki trzeciej nie jest wymagany, co nie wyklucza np. zlecenia przez producenta wykonania badań zewnętrznemu laboratorium. 

Podstawowe różnice w ocenie zgodności dotyczą uznania jednostek trzeciej strony: 

w systemie europejskim – jednostka certyfikująca i laboratorium powinny być notyfikowane, a w systemie krajowym  - jednostka certyfikująca i laboratorium powinny być akredytowane.

We wszystkich systemach oceny zgodności wyrobów budowlanych powtarzają się dwie metody kontroli zgodności wyrobu:

• - wstępne badania typu wyrobów,
• - zakładowa kontrola produkcji.

W systemie 4 są to zadania należące wyłącznie do producenta, natomiast w pozostałych systemach oceny zgodności, w których jest wymagany jest udział  trzeciej strony, zakładowa kontrola produkcji zawsze jest zadaniem producenta

W Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. 2004 Nr 198 poz. 2411 + zmiana Dz.U. 2006 Nr 245 poz.1782) określono następujące zasady zastosowania systemów oceny zgodności w systemie krajowym

• 1) Jeżeli norma lub aprobata techniczna wskazuje system oceny zgodności, to należy go zastosować (dotyczy to przede wszystkim norm zharmonizowanych)
• 2) Jeżeli norma lub aprobata techniczna nie wskazuje systemu oceny zgodności, to

w okresie przejściowym do 31 grudnia 2009 r.  należy zastosować:

-  dla wyrobów określonych w załączniku 3 do rozporządzenia – system 1 (certyfikacja zgodności wyrobu)

-  dla pozostałych wyrobów  – system 4.

Od 1 stycznia 2010 r., mimo że w PN lub AT może nie być określony system oceny zgodności, należy zastosować system oceny zgodności wg załącznika 1 do rozporządzenia,; w załączniku tym określone są grupy wyrobów, objęte decyzjami Rady UE. Przykładowo wyrobów instalacyjnych dotyczą decyzje:

• - decyzja Nr 96/578/WE dotycząca urządzeń sanitarnych – systemy 1, 3 oraz 4,
• - decyzja Nr 97/467/WE dotycząca wyrobów kanalizacyjnych – systemy 3 i 4,
• - decyzja Nr 99/471/WE dotycząca urządzeń grzewczych – systemy 1, 3 oraz 4,
• - decyzja Nr 99/472/WE dotycząca rur, zbiorników i elementów, nieprzeznaczonych do kontaktu z wodą stosowaną do spożycia przez ludzi – systemy 1, 3 oraz 4,
• - decyzja nr 2002/359/WE dotycząca wyrobów kontaktujących się z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi -system 1+.